ወሪሳ (የውድቀት ፈለጎች) Werisa (Yewidket Felegoch)

Werisa (Yewidket Felegoch)  ወሪሳ (የውድቀት ፈለጎች)

አንድ የአማርኛ መምህር ከአርሲ ነገሌ በሰራ ቅያሪ አዲስ አበባ ወደምትገኝ ወሪሳ በምትባል ሰፈር አክስቱ ለጊዜው ወዳወረሱት ቤት ይገባል:: መምህሩ በዚህች ሰፈር እንዲሁም በጎረቤት ሰፈሯ “እሪ በከንቱ” የሚያጋጥመውን የመላመድና የመኖር ፈተና ፣ ግጭት ፣ መስማማት ፣ ተንኮል ፣ ፍቅር ፣ አጣብቂኝ ፣ ውዝግብ ፣ እንዲሁም የሚሰማቸውን ወግና ታሪክ(ተረት) ይተርካል::

መፅሐፉ የሚያነሳችው ወጎች ፣ ተረትና ምሳሌዎች ፣ ታሪኮች(ተረቶች) ተምሳሌያዊነትን ያዘሉ ሲሆን የኢትዮጵያን ያለፈ እና የአሁኑን ታሪክ: የአሁኑ ትውልድ የሚያይበትን የተዛባ ዓይን ፣ በአሁኑ ትውልድ ውስጥ ስላሉት የተለያዩ ነባራዊ ሐቆች እንዲሁም ልዩነት ያላቸው ተጎራባቾች ላለፈው ታሪክ የሚያድርጉትን ሽሚያ እና ሽኩቻን ያሳያል::

የዓለማየሁ ገላጋይ ሥራዎች:

“ስብሐት ገብረእግዚአብሔር ሕይወትና ክህሎት”፣ “ቅበላ”፣ “የብርሃን ፈለጎች”፣ “ኢህአዴግን እከሳለሁ”፣ “ኩርቢት”፣ “ወሪሳ”፣ “አጥቢያ”፣ “የፍልስፍና አፅናፍ”፣ “በፍቅር ስም”፣ “መለያየት ሞት ነው”፣ “በእውነት ስም (ታለ)”፣ “ውልብታ”፣ “በእምነት ሥም(ሐሰተኛው)”፣ “የተጠላው እንዳልተጠላ” “ቤባኒያ (ዕውነት ሐሰት)”፣ “ማዕበል ጠሪ ወፍ”፣ የተሰኙ ልቦለድና ኢልቦለድ መፃሕፍት ለአንባቢያን አበርክቷል። ከዚህ በተጨማሪም “መልክዓ–ስብሐት” በተሰኘው መጽሐፍ 27 ጸሐፊያን፣ ደራሲያን፣ ገጣሚያንና ሰዓሊያን አሳትፎ በማሰናዳት ለአንባብያን አድርሷል።

ዓለማየሁ ገላጋይ በሃያሲነትም ስም ያተረፈ የብዕር ሰው ነው። ገና ለሕትመት ያልበቁ በርካታ ሥራዎችም አሉት።

አለማየሁ ገላጋይ በዘመናዊ አማርኛ ሥነ-ጽሁፍ ዘርፍ ከፍተኛ አስተዋፅኦ ያበረከተ ታዋቂ ኢትዮጵያዊ ደራሲ፣ አሰናዳኝ እና ተረት ተናጋሪ ነው። በ1960 ዓ.ም. በአዲስ አበባ ኢትዮጵያ ተወልዶ፣ በሥራው ውስጥ ተገልሎ የሚኖሩ ሰዎችን እና ማህበራዊ እውነቶችን በጥልቅ የሚያቀርብ የጽሁፍ ቅርፅ በመጠቀም ይታወቃል። በዋና የሥነ-ጽሁፍ መድረኮች ብዙ ጊዜ የማይታዩ ማህበረሰቦችንና ግለሰቦችን ድምፅ ለመስጠት ተግቶ ይሰራል።

በአዲስ አበባ አራት ኪሎ አካባቢ ባለው ባሻ ወልዴ ከፍተኛ ሕዝብ የሚኖርበት አካባቢ እያደገ፣ የከተማ ሕይወት ማህበራዊ ባህሪያት በጥልቅ ተፅዕኖ አሳድረውበታል። ይህ ተፅዕኖ በኋላ በትርኢቱ አቀራረብና በርዕሰ ጉዳዮቹ ላይ ግልፅ ሁኔታ ተንጸባርቋል። የሙያ ሕይወቱን እንደ የህትመት ጋዜጠኛ ጀመረ፤ ይህም ልምድ የጽሁፍ ድምፁን እንዲጠናከር እና ማህበራዊ እንቅስቃሴዎችን በጥልቅ እንዲታዘብ አግዟል።

የአለማየሁ ገላጋይ ሥነ-ጽሁፍ ማህበራዊ መበላሸት፣ እኩልነት እጥረት እና የሞራል ውስብስብነትን በጥልቅ ለመመርመር የተሰጠ ትኩረት ያሳያል። በኀያላን ወይም በሀብታሞች ተዋናዮች ላይ ከመመስረት ይልቅ፣ ታሪኮቹ የድሆችን፣ የአረጋውያንን፣ የጎዳና ሕፃናትን፣ ወንጀለኞችን እና ሌሎች ተገልሎ የሚኖሩ ሰዎችን ተሞክሮ ያቀርባሉ። በጽሁፉ ውስጥ ፓሮዲና ማህበራዊ ትንተና ያሉ የሥነ-ጽሁፍ ቴክኒኮችን በመጠቀም ስለ ኢትዮጵያ ታሪክ፣ ሥልጣን፣ መለያየት እና ዕለታዊ ሕይወት ጥልቅ እውነቶችን ይገልጻል።

በአንድ አስተዋፅኦ የተሞላ አስር ዓመታት የጽሁፍ ጉዞ ውስጥ፣ በአማርኛ ብዙ መጻሕፍት አሳትሞ እንደ ከበረ የሥነ-ጽሁፍ ድምፅ ስሙን አጽናክሯል። ሥራው እንዲሁም በታዋቂው ኢትዮጵያዊ ደራሲ Sebhat Gebre-Egziabher የተሰጠው አስተማማኝ መመሪያ ተፅዕኖ አለበት፤ ይህም በቋንቋ አጠቃቀም፣ በባህሪ ግንባታ እና በባህላዊ አንፀባራቂነት ላይ ግልፅ ሆኖ ይታያል።