የመሻገር ሲቃ ከዐውሎ ነፋስ ጋር መደነስ በያዕቆብ ብርሃኑ

Addis Books — Tue, 03 Mar 2026 18:07:58 +0000

የመሻገር ሲቃ ከዐውሎ ነፋስ ጋር መደነስ በያዕቆብ ብርሃኑ

የመሻገር ሲቃ ከዐውሎ ነፋስ ጋር መደነስ Agony and ecstasy of transcendence በያዕቆብ ብርሃኑ የቀረበ፣ በአማርኛ ሥነ-ጽሑፍ ውስጥ “ኤክስፔሪሜንታል” (Experimental) ወይም የሙከራ ልብ-ወለድ ከሚባሉት ተጠቃሽ ሥራዎች አንዱ ነው።

A story of two mates – the man aspiring young author, and the girl, a painter. The story manifested a blend of symbolism, numerological mysticism, spiritual thought, Ethiopian ancient talisman tradition, etc. The novel is a type of thought-provoking experimental novel with the idea of Alchemy, numerology, and spirituality.

‘Agony and ecstasy of transcendence’ could be considered a distinctive voice in Ethiopian literature. It disrupts, distorts, restates, and reinterprets the norms, the wills, even the creeds that communities accepted and guided by for generations. Darkness got sanctified, and light was left for damnation. The book demands an unconventional approach from the readers to grasp its vitality.

የታሪኩ መዋቅር እና ገጸ-ባህሪያት

መጽሐፉ የሚያጠነጥነው በሁለት የጥበብ ሰዎች ዙሪያ ነው፦

አመል (ደራሲው)፦ በቃላት አማካኝነት ዓለምን ለመረዳትና ለመተርጎም የሚተጋ፣ በውስጣዊ ፍልሚያና በሐሳብ ማዕበል ውስጥ የሚዋዥቅ ገጸ-ባህሪ ነው።
እውነቱ (ሰዓሊው)፦ በቅርጽና በቀለም አማካኝነት ሕይወትን የሚቃኝ፣ ከአመል ጋር ጥልቅ መንፈሳዊና ጥበባዊ ቁርኝት ያለው ጓደኛው ነው።
እነዚህ ሁለት ገጸ-ባህሪያት የአንድ ሳንቲም ሁለት ገጽታ ይመስላሉ፤ አንዱ በቃል ሌላኛው በምስል “እውነትን” ፍለጋ ይባዝናሉ።

“የመሻገር ሲቃ” — ፍልስፍናዊ ትርጉሙ

ደራሲው “መሻገር” የሚለውን ቃል የተጠቀመው ከመሬታዊ ማንነት ወደ መንፈሳዊ ከፍታ፣ ከባዶነት ወደ ሙላት፣ ወይም ከጭንቀት ወደ ረቂቅ ሰላም የሚደረገውን ጉዞ ለመግለጽ ነው።

ሲቃ (The Sob)፦ ይህ ሽግግር ዝም ብሎ የሚመጣ ሳይሆን የራሱ የሆነ ሕመም፣ ዋጋ መክፈልና ትግል እንዳለው ያሳያል።
ከዐውሎ ነፋስ ጋር መደነስ፦ ሕይወት በችግርና በውጥረት (ዐውሎ ነፋስ) የተሞላች ብትሆንም፣ በዚያው መከራ ውስጥ ጥበብንና ደስታን (መደነስን) መፍጠር እንደሚቻል የሚያሳይ ተምሳሌት ነው።

ለየት የሚያደርገው የአጻጻፍ ስልት

ያዕቆብ ብርሃኑ በመጽሐፉ ውስጥ የተለመደውን የታሪክ አወቃቀር (መጀመሪያ፣ መካከለኛና መጨረሻ) ተከትሎ አይሄድም። ይልቁንም፦

የንቃተ-ህሊና ፍሰት (Stream of Consciousness)፦ ገጸ-ባህሪያቱ በዚያው ቅጽበት የሚያስቡትን፣ የሚመኙትንና የሚፈሩትን በቀጥታ ለአንባቢ ያጋራል።
ጥልሰምና ምስጢራዊነት፦ ደራሲው ለጥንታዊ የኢትዮጵያ ጥበቦች (ጥልሰም፣ ቁጥሮችና ምልክቶች) ትልቅ ቦታ ይሰጣል። መጽሐፉ ውስጥ እነዚህ ምስጢራዊ ምልክቶች በስፋት ተሰናስለዋል።
ግጥምና ስዕል፦ ታሪኩ መሀል መሀል ላይ በግጥሞችና በስዕላዊ መግለጫዎች የታጀበ በመሆኑ፣ አንባቢው ልብ-ወለድ ብቻ ሳይሆን የጥበብ ጋለሪ ውስጥ ያለ ይመስለዋል።

ዋና ዋና ጭብጦች (Core Themes)

ባዕድነት (Alienation)፦ ጥበበኛው ከማኅበረሰቡ ጋር ያለው አለመግባባትና የብቸኝነት ስሜት።
መንፈሳዊ ፍለጋ፦ ሃይማኖትን፣ ፍልስፍናንና ስነ-ልቦናን በማዋሃድ የሰውን ልጅ ማንነት መመርመር።
የጥበብ ዋጋ፦ ጥበብ ለፈጣሪዋ ፈውስ ነች ወይስ ቅጣት? የሚለውን ጥያቄ መፈተሽ።

የመጽሐፉ ቋንቋ

ያዕቆብ የሚጠቀመው አማርኛ እጅግ የላቀና የጠጠረ (Heavy) ነው። ቃላትን የሚመርጥበት መንገድ የአማርኛን ስውር ውበት የሚያሳዩ፣ አዳዲስ የቃላት ጥምረቶችን የፈጠረባቸውና አንባቢው ቆም ብሎ እንዲያስብ የሚያስገድዱ ናቸው።

ባጠቃላይ “የመሻገር ሲቃ” ዝም ብሎ ታሪክ አንብቦ ለመጨረስ ሳይሆን፣ ከራስ ጋር ለመሟገትና ወደ ውስጣዊው ማንነት ለመመልከት የሚረዳ “የጥበብ መስታወት” ነው።

The post የመሻገር ሲቃ ከዐውሎ ነፋስ ጋር መደነስ በያዕቆብ ብርሃኑ first appeared on Addis Books.

ያዕቆብ ብርሃኑ - Addis Books

የመሻገር ሲቃ ከዐውሎ ነፋስ ጋር መደነስ በያዕቆብ ብርሃኑ

የመሻገር ሲቃ ከዐውሎ ነፋስ ጋር መደነስ በያዕቆብ ብርሃኑ