መልስ ከመስጠት ቀደም ጥያቄን መረዳት ግድ ነበር፡፡ ነገርግን ባልተጠየቅንበት ሜዳ እና መድረክ መልስ እንድንሰጥ ስንጠየቅስ… “እውነት” ማለት ሲገባን “ሀ” ብለን ስንመልስስ… በእኛ ያልሰፈፉ እና ያልተሰጡንን ትዕዛዛት እንድንጠብቅ ሲጠበቅብንስ…
ጩኸታችንን ሰምቶ የሚረዳን እንደማይመጣ እያወቅን ለመጮህ ፈቃደኝነታችን ሳይገታ ሲቀር፣
ድምጻችንን አድምጦ የሚረዳን እና የሚረዳን በመጣ ጊዜ ከድካማችን እና ከመዛላችን ብዛት እንኳን ለጩኸት ለትንፋሽ የሚሆን አቅም ስንነሳስ…

ሕይወት ይህቺ ናት… ትዕዛዟ የተዛነቀ፣ እንዳንጠብቃት የተጣረሰች… እውነት / ሐሰት ለመሰለን ፈተና ማዛመድ የሚቀናን… (እውነት / አዛምድ)

The post እውነት / አዛምድ Ewnet /Azamed by Natnael Kerealem first appeared on Addis Books.

“ትናንት እመጣለሁ” የማይሰምር እና የማይፈጸም ቃል አይደለም፡፡ ይልቅስ ተስፋ ባጣን ጊዜ እንደሚጫር ተስፋ፣ ሕመማችን ባየለ ጊዜ ላለመውደቅ እንደምንደገፈው እምነት፣ እውነት እንደሆነ ማወቃችን እውነት እንዳይሆን ሽተን እንደምንቀበለው እውነት ያለ… ጽናት እና ብርታት ነው፡፡ ወኔ እና ድፍረት ነው፡፡

“ትናንት እመጣለሁ” ስትል አልዋሸችም፡፡… ትናንት ትመጣ ይሆን ይሆናል፡፡ ወደ ነገ ይሄድ እንደፈራ ዛሬ… ትናንትን ያስታውስ እንደሚሳነው ነገ… (ትናንት እመጣለሁ)

ትናንት እመጣለሁ በተሰኘው መጽሐፍ ዙሪያ የተሰጠ ዳሠሣ፡፡
‎
‎በሥነ ጽሁፍ ውስጥ የተለመዱ አሠራሮችን እና ሕጎችን በተወሰነ መልኩ በማሻሻል (modify) በማድረግ ሙከራዎችን ወይም (experiments) በጥቂት መጽሐፍት አማካኝነት መመልከት ከጀመርን ጥቂት ሳንሰነባብት አልቀረንም፡፡
‎
‎“ትናንት እመጣለሁ” በተሰኘው ድርሰት ውስጥ የተመለከትናቸው ሙከራዎች ወይም (experiments) ለሥነ ጽሁፋችን ምን ጨመሩ? ወይም ከሥነ ጽሁፋችን ምን አጎደሉ? መጽሀፉንስ Experimental ነው ብዬ ከብያኔ ላይ ለመድረስ ምን አነሳሳኝ?
‎እንደሚታወቀው ከexperimental ሥነ ጽሁፍ መገለጫዎች መካከል የተወሰኑትን ለመመልከት ብንሞክር አንዱ የምናገኘው መገለጫ የጽሁፉ ከማሕበረሰባዊው ልምድ ወይም (norm) መነጠል መቻሉ ነው፡፡ ልምድ ስንል ከአኗኗል ዘይቤያችን ጋር ብቻም ሳይሆን ሥነ ጽሁፋችን የተቀረጸበትንና እየተላለፈበት ያለበትን መንገድም ማስተዋል ልብ ይሏል፡፡
‎
‎“ትናንት እመጣለሁ” በዚህ ረገድ ተሳክቶለታል ብዬ ከማስብባቸው ነጥቦች መካከል በልብ ወለድ ሥራ ውስጥ ይጠበቁ የነበሩ የፕሎት አሰዳደርን በመጣሱ እና ጥሰቱ ከታሪክ ፍሰቱ ጋር የተስማማ በመሆኑ ነው፡፡ ማለትም ድርሰቱ ከመጀመሪያው የትውውቅ መድረክ (exposition) ራሱን ሲያፀና እና ወደ ቀጣይ ምዕራፍ (rising action) ሲሸጋገርም ሆነ (climax) ላይ ሲደርስ እንዲሁም የታሰሩ ትብታቦች ከሚፈቱበት (falling action) እስከማሳረጊያው (denouncement) ድረስ በግልጽ የተደለደለ አንኳር እና ክፍልፋይ ሳይኖረው ታሪኩን ለማስቀጠል በመቻሉ ነው፡፡
‎
‎ይህም ብዙ ያልተለመደ (structural innovation) በመፍጠር የበኩሉን ሙከራ እና አስተዋጽኦ ከማበርከትም ባሻገር መጽሐፉ ውስጥ የሚገኙ ገጸ ባህርያት አብዛኛውን ጊዜያቸውን ከውጫዊው ዓለም ጋር በሚኖር መስተጋብር ሳይሆን በራሳቸው ልቦና እና አዕምሮ ውስጥ ብቻ ተንሰራፍቶ በሚገኝ ሴራ የሚናጡ እና የሚብሰለሰሉ መሆናቸው ከእኔነት ስሜት ጋር አንባቢን በማጋባት የውህደት መጠኑን እና የሚኖረውን ግንኙነት (interaction) በማጎልበት ከድርጊት አደራደር እና መረጃ ስወራ ጋር በማያያዝ በተለምዶ ይፈጠር የነበረን ልብ የማንጠልጠል ተግባር በማስረሳት ከገጸ ባህርያቱ ጋር እንዲወዳጅ መንገድ ይከፍታል፡፡
‎
‎ተደራሲ እውነታን የሚመለከትበትን መነጽር ለማጉላት እና ውስጡን ለማነሳሳት በconventional መንገድ ይቀርቡ የነበሩ ሀሳብን ወይም (intended idea)ን ሊስብ ከሚችል ድርጊት ጋር እያዋቀሩ የተነሳሽነት መንፈስን ለመፍጠር ከመሞከር ይልቅ ድርሰቱ ከተደራሲው ጋር በሚፈጥረው ቁርኝት አንባቢው ራሱን (ምናልባትም ልብ ሳይለው) በገጸ ባህርይው ቦታ በመተካት የቆዛሚ እና የተብሰልሳይነት ሚናን እንዲወጣ የማስገደድ ኃይል አለው፡፡
‎
‎የሴት ልጅን ነፍስ ከማግኘት አንጻር ደራሲው በብዙ የሚመሰገንበት አንዱ ምክንያት ሲሆን ከምዕራፍ መሸጋገሪያዎች ላይ የሚገኙ በዜማ እንዲነበቡ የሚጠቁሙ እና የሕልም ዓለም ጽናትን እንዲሁም ብርታትን የሚያሳዩን ጽሁፎች በተወሰነ መልኩ ከዋናው ሀሳብ በመነጠል በሴት ልጅ አዕምሮ ጓዳ ውስጥ በመጠለል ሕመምን፣ ምኞትን እና የነጠረ ተስፋን ለማመላከት ቢቻላቸውም የተሰደሩበት እና ከዋናው ታሪክ መሀል የገቡበት መንገድ የአንባቢን የልብ ትኩረት (attention) በመከፋፈል አስቸጋሪ እንዳያደርገው ያሰጋኛል፡፡
‎
‎በጠቀስኳቸው ምክንያቶች እና ባደረግኩት ምልከታ አማካኝነት የምደርስበት ድምዳሜ የተደረገውን ሙከራ “ይበል” በሚያሰኝ አንደምታ የምቋጨው ይሆናል፡፡
‎
‎የዓለምፀሐይ መንበሩ
‎(የቋንቋ እና ሥነ ጽሁፍ መምህርት)

The post ትናንት እመጣለሁ Tenant Emetalehu by Natnael Kerealem first appeared on Addis Books.

ዕለተ ቅዳሜን ስለካደው መጽሐፍ

ዛሬ ቅዳሜ አይደለም ወሰን አልባ በሆኑ እና የገዛ ራሳቸውን ሁለንተና በተላበሱ እንዲሁም የተላበሱ በመሰሉ ተረኮች እና ጥያቄን አንስተው ነገር ግን አድምተው መልስ ሊሰጡ በሚሳናቸው (የተሳናቸው በመሰሉ) አንባቢን አብዝቶ ያሰላስል ዘንድ መንገድ አስይዘው በሚመለሱ ሸኚ ሀሳቦች (“ደራሲ ሁሉን ፈትፍቼ ላስረዳ ፣ እስከ ቤትህ ላድርስህ ካለ አንባቢውን ንቆታል ማለት ነው!” ይባል የለ) የተሞላ መጽሐፍ ነው፡፡

ታሪኮቹ በሕልም ዓለም ይፈጠር ስለሚሆን ውዝግብ እና የገጸ ባህርይ ራስን የመጠራጠር እና የማግኘት ግጭት እና ፍጭት ፣ የMythological እና Fantasy ቅርጽን በተላበሱ (ሊላበሱ በሞከሩ) ፣ ግዑዝ ያናግር ዘንድ አይቻለው በማይሆን ጤናማነቱን ከእርሱ በቀር ይገነዘበው ይኖር ስላልታደለ ገጸ ባህርይ ፣ ልጅ ስጦታ አይሆን ዘንድ ታምን ስለምትሆን እናት ፤ በሁኔታዎች መቀየር ይቀየር ሊሆን ስለሚታደል ወይም ስለሚበደል የውስጥ አቋም ፣ ከሞት በኋላ ይኖር ስለሚሆን የሚታሰብ ዓለም እና ሌሎችም ለመዳሰስ (ሸኚ ሀሳብ ለመስጠት) ተሞክሯል፡፡

በዘፈቀደ ሀሳቦቹ አይነሱ ይታሰቡ የሚሆኑ ፣ አንድ መሆኑን እንገነዘብ ዘንድ ይቸግረን በሚሆን ስም አልባ ገጸ ባህርይ ፍልስፍናዊ ፣ መለኮታዊ እንዲሁም ማኅበራዊ ሀሳቦች ይነሳሉ፡፡

 ከነባር የሥነ ጽሑፍ ሥርዓት ጋር በመዛመድ የራሳቸውን ቅርጽ እና ማንነት የማንፀባረቅ ኃይልን የሚታደሉ… በጊዜ ሂደትም ራሳቸው ከነባር የሥነ ጽሑፍ ሥርዓት ጋር በመመደብ እርስ በእርሳቸው መዛመድ የሚችሉ ነገር ግን የራሳቸውን ቅርጽ እና ማንነት የማንፀባረቅ ኃይልን የሚታደሉ ሌሎችን መፍጠር የሚችሉ መጽሐፍትን በየጊዜዉ ለማየት አንታደልም።

ይህን በቀደመ ሥርዓት ውስጥ መፈጠር የሚችል ነገር ግን ከተፈጠረበት አኗኗር በማፈንገጥ የራሱን ሁለንተና የሚፈጥር “ዛሬ ቅዳሜ አይደለም” የተሰኘ መጽሐፍ ለማንበብ ታደልኩ!

ፈጠራ በተሞላበት “Innovative storytelling technique” የለመድናቸውን የሥነ ጽሑፍ ሰበዞች ያልዳሰሰ ሊያስብል በሚቃጣ ነገርግን በተለየ መንገድ ስለዳሰሰ ፣ ጨርቁን በጣለ “ዕብድ” ይነገራሉ ወይም ይነሳሉ ተብለው የሚታሰቡ ስል ሀሳቦችን እጅግ በተዋዛ አንዳንዴም በፈጠጠ መንገድ በማቅረብ የተደራሲውን ልብ ሰቅዞ በመያዝ ስሙን እንኳን ከማናውቀው ገፀ ባህርይ እስከ መኖሩ የማይታወቅ “ጊዜ” ያለ ውስን “time frame” ነፃነቱን አውጆ ፣ ነፃነታችንን የሚያጎናጽፈንን ሥራ በተመለከትኩ ጊዜ እንደ መምህር ብቻ ሳይሆን እንደ አንድ መጽሐፍ ወዳድ ግለሰብ ተደስቻለሁ።

“የኢትዮጵያን ሥነ ጽሑፍ አንድ እርምጃ…” ፣ “የሀገራችን ሥነ ጽሁፍ ከፍ እያለ ስለመምጣቱ…” የሚሉ እና የመሳሰሉ ሀሳቦችን የዘነጋን መስለን በጊዜ ውስጥ እንዳሻን ወደፊት እና ወደኋላ እንዲሁም ወደታች እና ወደላይ እየተረማመድን የፈጠራ አጥር ይገፋ ስላልተሳነው መጽሐፍ ብቻዬን መስካሪ አልሆን ዘንድ ጠይቄያለሁ!
መልካም ንባብ!

“ዛሬ ቅዳሜ አይደለም”

ዮሴፍ ተመስገን (የቋንቋ እና ሥነ ጽሑፍ መምህር)

The post ዛሬ ቅዳሜ አይደለም Zare Kedame Aydelem by Natnael Kerealem first appeared on Addis Books.