“ትናንት እመጣለሁ” የማይሰምር እና የማይፈጸም ቃል አይደለም፡፡ ይልቅስ ተስፋ ባጣን ጊዜ እንደሚጫር ተስፋ፣ ሕመማችን ባየለ ጊዜ ላለመውደቅ እንደምንደገፈው እምነት፣ እውነት እንደሆነ ማወቃችን እውነት እንዳይሆን ሽተን እንደምንቀበለው እውነት ያለ… ጽናት እና ብርታት ነው፡፡ ወኔ እና ድፍረት ነው፡፡

“ትናንት እመጣለሁ” ስትል አልዋሸችም፡፡… ትናንት ትመጣ ይሆን ይሆናል፡፡ ወደ ነገ ይሄድ እንደፈራ ዛሬ… ትናንትን ያስታውስ እንደሚሳነው ነገ… (ትናንት እመጣለሁ)

ትናንት እመጣለሁ በተሰኘው መጽሐፍ ዙሪያ የተሰጠ ዳሠሣ፡፡
‎
‎በሥነ ጽሁፍ ውስጥ የተለመዱ አሠራሮችን እና ሕጎችን በተወሰነ መልኩ በማሻሻል (modify) በማድረግ ሙከራዎችን ወይም (experiments) በጥቂት መጽሐፍት አማካኝነት መመልከት ከጀመርን ጥቂት ሳንሰነባብት አልቀረንም፡፡
‎
‎“ትናንት እመጣለሁ” በተሰኘው ድርሰት ውስጥ የተመለከትናቸው ሙከራዎች ወይም (experiments) ለሥነ ጽሁፋችን ምን ጨመሩ? ወይም ከሥነ ጽሁፋችን ምን አጎደሉ? መጽሀፉንስ Experimental ነው ብዬ ከብያኔ ላይ ለመድረስ ምን አነሳሳኝ?
‎እንደሚታወቀው ከexperimental ሥነ ጽሁፍ መገለጫዎች መካከል የተወሰኑትን ለመመልከት ብንሞክር አንዱ የምናገኘው መገለጫ የጽሁፉ ከማሕበረሰባዊው ልምድ ወይም (norm) መነጠል መቻሉ ነው፡፡ ልምድ ስንል ከአኗኗል ዘይቤያችን ጋር ብቻም ሳይሆን ሥነ ጽሁፋችን የተቀረጸበትንና እየተላለፈበት ያለበትን መንገድም ማስተዋል ልብ ይሏል፡፡
‎
‎“ትናንት እመጣለሁ” በዚህ ረገድ ተሳክቶለታል ብዬ ከማስብባቸው ነጥቦች መካከል በልብ ወለድ ሥራ ውስጥ ይጠበቁ የነበሩ የፕሎት አሰዳደርን በመጣሱ እና ጥሰቱ ከታሪክ ፍሰቱ ጋር የተስማማ በመሆኑ ነው፡፡ ማለትም ድርሰቱ ከመጀመሪያው የትውውቅ መድረክ (exposition) ራሱን ሲያፀና እና ወደ ቀጣይ ምዕራፍ (rising action) ሲሸጋገርም ሆነ (climax) ላይ ሲደርስ እንዲሁም የታሰሩ ትብታቦች ከሚፈቱበት (falling action) እስከማሳረጊያው (denouncement) ድረስ በግልጽ የተደለደለ አንኳር እና ክፍልፋይ ሳይኖረው ታሪኩን ለማስቀጠል በመቻሉ ነው፡፡
‎
‎ይህም ብዙ ያልተለመደ (structural innovation) በመፍጠር የበኩሉን ሙከራ እና አስተዋጽኦ ከማበርከትም ባሻገር መጽሐፉ ውስጥ የሚገኙ ገጸ ባህርያት አብዛኛውን ጊዜያቸውን ከውጫዊው ዓለም ጋር በሚኖር መስተጋብር ሳይሆን በራሳቸው ልቦና እና አዕምሮ ውስጥ ብቻ ተንሰራፍቶ በሚገኝ ሴራ የሚናጡ እና የሚብሰለሰሉ መሆናቸው ከእኔነት ስሜት ጋር አንባቢን በማጋባት የውህደት መጠኑን እና የሚኖረውን ግንኙነት (interaction) በማጎልበት ከድርጊት አደራደር እና መረጃ ስወራ ጋር በማያያዝ በተለምዶ ይፈጠር የነበረን ልብ የማንጠልጠል ተግባር በማስረሳት ከገጸ ባህርያቱ ጋር እንዲወዳጅ መንገድ ይከፍታል፡፡
‎
‎ተደራሲ እውነታን የሚመለከትበትን መነጽር ለማጉላት እና ውስጡን ለማነሳሳት በconventional መንገድ ይቀርቡ የነበሩ ሀሳብን ወይም (intended idea)ን ሊስብ ከሚችል ድርጊት ጋር እያዋቀሩ የተነሳሽነት መንፈስን ለመፍጠር ከመሞከር ይልቅ ድርሰቱ ከተደራሲው ጋር በሚፈጥረው ቁርኝት አንባቢው ራሱን (ምናልባትም ልብ ሳይለው) በገጸ ባህርይው ቦታ በመተካት የቆዛሚ እና የተብሰልሳይነት ሚናን እንዲወጣ የማስገደድ ኃይል አለው፡፡
‎
‎የሴት ልጅን ነፍስ ከማግኘት አንጻር ደራሲው በብዙ የሚመሰገንበት አንዱ ምክንያት ሲሆን ከምዕራፍ መሸጋገሪያዎች ላይ የሚገኙ በዜማ እንዲነበቡ የሚጠቁሙ እና የሕልም ዓለም ጽናትን እንዲሁም ብርታትን የሚያሳዩን ጽሁፎች በተወሰነ መልኩ ከዋናው ሀሳብ በመነጠል በሴት ልጅ አዕምሮ ጓዳ ውስጥ በመጠለል ሕመምን፣ ምኞትን እና የነጠረ ተስፋን ለማመላከት ቢቻላቸውም የተሰደሩበት እና ከዋናው ታሪክ መሀል የገቡበት መንገድ የአንባቢን የልብ ትኩረት (attention) በመከፋፈል አስቸጋሪ እንዳያደርገው ያሰጋኛል፡፡
‎
‎በጠቀስኳቸው ምክንያቶች እና ባደረግኩት ምልከታ አማካኝነት የምደርስበት ድምዳሜ የተደረገውን ሙከራ “ይበል” በሚያሰኝ አንደምታ የምቋጨው ይሆናል፡፡
‎
‎የዓለምፀሐይ መንበሩ
‎(የቋንቋ እና ሥነ ጽሁፍ መምህርት)

The post ትናንት እመጣለሁ Tenant Emetalehu by Natnael Kerealem first appeared on Addis Books.